Zorgen voor een groepsdoel en afhankelijkheid, hoe doe je dat eigenlijk?

Eén van de belangrijkste resultaten van onze literatuurstudie was de bevinding dat een duidelijk groepsdoel belangrijk is bij samenwerkend leren. Wanneer er sprake is van een duidelijk groepsdoel, dan is de kans dat leerlingen op een productieve manier samenwerken veel groter. De verklaring die hiervoor is dat een groepsdoel zorgt voor wederzijdse afhankelijkheid. Er zijn verschillende vormen van wederzijdse afhankelijkheid. Zie voor een duidelijk overzicht dit paper van Simon Veenman van de Radboud Universiteit Nijmegen.

sw1Maar hoe zorg je nu voor wederzijdse afhankelijkheid bij samenwerkend leren? Hoe zorg je voor een duidelijk groepsdoel?

Hieronder staan voor de verschillende vormen van wederzijdse afhankelijkheid voorbeelden hoe deze gerealiseerd kunnen worden.

  1. Doelafhankelijkheid:
    1. Na een periode van samenwerken, krijgen alle leerlingen een individuele toets. Ieder groepslid moet op die toets een minimum cijfer, bijvoorbeeld een 7, halen, voordat de groepsopdracht succesvol is afgerond.
    2. Leerlingen werken aan een groepsopdracht die zo complex is, dat deze niet door een individuele leerling volbracht kan worden.
  2. Materiaalafhankelijkheid:
    • Benodigde bronnen verdelen zodat ieder groepslid een afzonderlijk deel van de informatie krijgt.  Groepsleden moeten dan de verschillende bronnen bij elkaar voegen voor het realiseren van het groepsproduct. Bijvoorbeeld wanneer leerlingen een biografie over Prinses Beatrix moeten schrijven, krijgt leerling A informatie over de jeugd van de Prinses, leerling B informatie over haar huwelijk met Prins Claus, leerling C informatie over haar regeerperiode en leerling D informatie over haar opvolger en haar abdicatie.
  3. Rolafhankelijkheid:
    • Door ieder groepslid een rol te geven ontstaat rolafhankelijkheid. Het is daarbij van belang dat deze rollen elkaar aanvullen en met elkaar verbonden zijn. Rollen dienen ook samen te hangen met verantwoordelijkheden die nodig zijn voor het volbrengen van de groepstaak.  Veel gebruikte rollen zijn: de controleur die moet controleren of iedereen begrijpt wat er besproken wordt, de aanmoediger die iedereen aanmoedigt om bij te dragen aan de samenwerking en de samenvatter die samenvat wat de groep besproken heeft.

 

voorproefje_collaboration_2

Voorproefje resultaten meta-analyse

Outcomes meta-analysis flow chartZoals elders op deze site is te lezen, is het doel van dit project om een meta-analyse uit te voeren op wetenschappelijke studies die ofwel de relatie tussen de vormgeving van samenwerkend leren en samenwerking tussen leerlingen bestuderen, ofwel de relatie tussen samenwerking tussen leerlingen en leerprestaties van leerlingen.

In totaal bleken er 124 studies in aanmerking te komen voor opname in de meta-analyse. Op basis van deze studies konden 506 effectgroottes berekend worden.

De meest opvallende resultaten zijn:

  1. Het voorbereiden van leerlingen op samenwerkend leren is van groot belang voor het goed verlopen van de samenwerken. Wanneer leerlingen door de docent voorbereid worden, doordat hij of zij aandacht besteed aan belangrijke samenwerkingsvaardigheden, komt dat de samenwerking tussen leerlingen duidelijk ten goede.
  2. Het werken met duidelijke groepsdoelen is daarnaast van belang voor goede samenwerking tussen leerlingen. Een duidelijk groepsdoel zorgt voor wederzijdse afhankelijkheid tussen leerlingen, wat op zijn beurt productieve samenwerking bevordert.
  3. We vonden geen aanwijzingen dat heterogene groepen wat betreft niveau ertoe leiden dat leerlingen beter samenwerken dan homogene groepen wat betreft niveau. Daarentegen blijken groepen die heterogeen zijn wat betreft geslacht wel beter samen te werken.
  4. Het bespreken van de inhoud van de taak tijdens het samenwerken is de belangrijkste voorspeller voor leerprestaties. Wanneer leerlingen met elkaar discussiëren over de inhoud van de taak, door begrippen uit te leggen, problemen op te lossen, enzovoorts, draagt dit bij aan hun leerprestaties.
  5. Het is daarnaast van belang dat de interactie tussen leerlingen een hoge mate van elaboratie bevat. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer leerlingen met uitgebreide uitleg en voorbeelden reageren op de hulpvraag van een groepsgenoot.

Meer achtergronden en details over de resultaten van het onderzoek kunt u over enige tijd ook lezen op deze website.