Zorgen voor een groepsdoel en afhankelijkheid, hoe doe je dat eigenlijk?

Eén van de belangrijkste resultaten van onze literatuurstudie was de bevinding dat een duidelijk groepsdoel belangrijk is bij samenwerkend leren. Wanneer er sprake is van een duidelijk groepsdoel, dan is de kans dat leerlingen op een productieve manier samenwerken veel groter. De verklaring die hiervoor is dat een groepsdoel zorgt voor wederzijdse afhankelijkheid. Er zijn verschillende vormen van wederzijdse afhankelijkheid. Zie voor een duidelijk overzicht dit paper van Simon Veenman van de Radboud Universiteit Nijmegen.

sw1Maar hoe zorg je nu voor wederzijdse afhankelijkheid bij samenwerkend leren? Hoe zorg je voor een duidelijk groepsdoel?

Hieronder staan voor de verschillende vormen van wederzijdse afhankelijkheid voorbeelden hoe deze gerealiseerd kunnen worden.

  1. Doelafhankelijkheid:
    1. Na een periode van samenwerken, krijgen alle leerlingen een individuele toets. Ieder groepslid moet op die toets een minimum cijfer, bijvoorbeeld een 7, halen, voordat de groepsopdracht succesvol is afgerond.
    2. Leerlingen werken aan een groepsopdracht die zo complex is, dat deze niet door een individuele leerling volbracht kan worden.
  2. Materiaalafhankelijkheid:
    • Benodigde bronnen verdelen zodat ieder groepslid een afzonderlijk deel van de informatie krijgt.  Groepsleden moeten dan de verschillende bronnen bij elkaar voegen voor het realiseren van het groepsproduct. Bijvoorbeeld wanneer leerlingen een biografie over Prinses Beatrix moeten schrijven, krijgt leerling A informatie over de jeugd van de Prinses, leerling B informatie over haar huwelijk met Prins Claus, leerling C informatie over haar regeerperiode en leerling D informatie over haar opvolger en haar abdicatie.
  3. Rolafhankelijkheid:
    • Door ieder groepslid een rol te geven ontstaat rolafhankelijkheid. Het is daarbij van belang dat deze rollen elkaar aanvullen en met elkaar verbonden zijn. Rollen dienen ook samen te hangen met verantwoordelijkheden die nodig zijn voor het volbrengen van de groepstaak.  Veel gebruikte rollen zijn: de controleur die moet controleren of iedereen begrijpt wat er besproken wordt, de aanmoediger die iedereen aanmoedigt om bij te dragen aan de samenwerking en de samenvatter die samenvat wat de groep besproken heeft.